DİRENÇ VE ELEKTRİK DEVRELERİ

Abone Ol 

∎ Tahmini Okuma Süresi: 3 Dakika ∎

Bundan önceki yazımızda gerilim, akım ve elektriksel güç ifadelerini açıklığa kavuşturmuştuk. Gerilimin akımın oluşması için gereken enerjiyi sağladığını ve akımın da yüklerin akışı olduğunu ifade etmiştik. Enerjinin iletimi için (ilgilendiğimiz alan itibari ile) elektrik devrelerinde akımın olması gerektiğini biliyoruz. Su borusu içinde akan suyun bir hızı, basıncı, enerjisi olduğu gibi; kablo içinde akan yüklerin de bir hızı, oluşturduğu basıncı ve enerjisi var. Direnç elemanı ise kablo içerisinde akan yüklerin miktarını istediğimiz değere çekmeye yarayan elemandır. Bir su borusu içinde akan suyun, hızının ve basıncının kontrol edilememesi nasıl su tesisatına zarar veriyorsa kablo içinde akan akımın da kontrolsüz olması, devre elemanlarına veya kablolara veya gerilim kaynağına zarar verir. Akımı kontrol etmeye yarayan elemana direnç dedik. Peki, nedir bu direnç? Bu işi nasıl yapıyor?

Direnç Elemanı

Yukarıdaki görselden de anlaşılacağı üzere direnç elemanı, akımın miktarını istediğimiz düzeye çekmeye yarayan bir eleman. Karikatürize edilmiş, gerçeklikten biraz uzak bir görsel fakat olayın mantığını kavrama açısından oldukça faydalı olduğuna inanıyorum.

Direnç, akımı sınırlamaya yarayan bir eleman dedik. Peki, biz neden akımı sınırlama ihtiyacı hissedelim? Cevabı şöyle ki, bizler çeşitli elektronik cihazlar kullanıyoruz. İçinden akım akan, elektriksel güç harcayan cihazlar kullanıyoruz. Bu elektronik cihazlar transistör, SRC, diyak, IGBT, FET, MOSFET gibi elemanlar da içerebilir (ki kontrol işlemi yapılacaksa içerir). Bu elemanların faydalı şekilde kullanılabilmesi için akımın sınırlandırılarak gönderilmesi gerekiyor. Fazla akım demek fazla miktarda yük demek, bu da enerji demek. Her eleman yüksek enerjiyi kaldıramıyor ve sonuç çeşitli patlamalar veya yangınlar oluyor. Direnç elemanı, enerjinin istediğimiz miktarda iletilmesine yarayan çok önemli bir elektriksel elemandır.

Akımı ayarlayan eleman dedik. Yukarıdaki görselde direnç elemanı, akımı bir ip ile sıkan yaratığa benzetilmiş. Bu yaratık çeşitli sertliklerde sıkıyor o ipi.  Bunun da bir birimi var. Direnç ohm (Ω) cinsinden ölçülür. Direncin uç denklemi ise V=I*R . Yani akım ile direncin çarpımı, bize gerilimi veriyor. Peki, bizler direncin kaç ohm olduğunu nasıl anlayacağız?

Dirençler

Yukarıdaki görselde çeşitli dirençler mevcut ve bu dirençlerin üzerlerinde renkler var. Bu renkler bize o direncin değeri hakkında bilgi veriyor.

Direnç Elemanı

Yukarıda temsili bir direnç elemanı gösterilmiştir. Üzerinde bulunan dikdörtgenler ise bize verilmiş olan renk kodlarıdır. Sol tarafta yan yana çizilmiş olan iki kutu, rakamlardır. Mesela, ikisi de kırmızı olarak verilirse 22 anlamamız gerekiyor. Birincisi kırmızı, ikincisi yeşil olarak verilirse bunu 25 olarak anlamamız gerekiyor. Soldan üçüncü kutu çarpan bilgisidir. Siyah ise 100 ile, kahverengi ise 101 ile, kırmızı ise 102 ile bu sayıyı çarparız. Mesela, renklerimiz soldan sağa doğru sırası ile kahverengi, siyah ve turuncu olsun. Bu durumda, kahverengi 1 sayısına karşılık geliyor, siyah 0 sayısına karşılık geliyor ve turuncu da 3 sayısına karşılık geliyor. Yani işlem şöyle oluyor:

Ω  yani 10000 (10kΩ) olarak hesaplanır.

En sağda bulunan renk dikdörtgeni ise direncin tolerans oranı bilgisi içindir. Direnç, % kaç oranında hata payına sahip onu göstermektedir. Mesela, %5 ise her 100Ω da 5Ω yanlışlık olabilir demektir. Tolerans renkleri ise altın ve gümüş renkleridir. Altın %5 toleransta olduğunu, gümüş ise %10 toleransta olduğunu belirtiyor elemanımızın.


Merak ettikleriniz için bana instagram hesabımdan ulaşabilirsiniz.

Abone Ol 

Bahadır Ahmet Ulaş

Kocaeli Üniversitesi Elektrik Mühendisliği 4.sınıf öğrencisiyim. Specter Medya’da elektrik, robotik ve yazılım alanlarında içerikler üretiyorum. Lise yıllarında hobim olan yazılımı, üniversitede donanımla birleştirip projeler üretiyorum. Hayalimi meslek edindim ve bu yolda profesyonelleşme çabalarımı burada paylaşmak istiyorum.