PROBİYOTİK VE PREBİYOTİK NEDİR? SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ NELERDİR?

Abone Ol 

∎ Tahmini Okuma Süresi: 3 Dakika ∎

Günlük beslenmenin bir parçası olan fonksiyonel gıdalar; sağlığı olumlu yönde etkileyen ve kardiyovasküler hastalıklar, enfeksiyonlar, kanser, diyare, konstipasyon ve osteoporoz gibi birçok hastalığı önleyebilen doğal maddelerdir. Fonksiyonel gıdaların; bağırsak mikrobiyotasının gelişimini, metabolik aktivitesini ve dolayısıyla bileşimini ve fonksiyonlarını etkileyerek sağlık üzerine olumlu etkiler gösterdiği belirtilmiştir. 

   En bilinen fonksiyonel gıdaların başında probiyotik gıdalar gelmektedir. Probiyotikler, yeterli miktarda alındığında konakçı sağlığı üzerine olumlu etkileri olan canlı mikroorganizmalar olarak tanımlanmaktadır. Fizyolojik işlevleri geliştirerek sağlığı olumlu yönde etkileyen probiyotikler, patojen mikroorganizmaların çoğalmasını baskılamaktadır. Tip 2 diyabet, çeşitli kanser türleri, kardiyovasküler hastalıklar gibi kronik hastalıklara karşı koruyucu etkileri de bulunmaktadır. 

Probiyotik Bakterilerin Faydaları

  • Laktoz sindirimine katkı sağlayarak, laktoz intoleransında görülen semptomların azalmasını sağlar.
  • Akut diyare (ishal) süresinin azalmasını sağlar.
  • Alerji riskinin azaltılmasını, alerjik semptom ve bulguların hızlı bir şekilde kontrol altına alınmasını sağlar.
  • Bağırsak kanseri gibi, bazı organ kanserlerinin önlenmesinde etkilidir.
  • Serum kolesterol düzeylerini düşürücü ve kalp hastalıklarını azaltıcı etkisi vardır.
  • Besinlerin sindirimini kolaylaştırır ve biyolojik yararlılığını arttırabilir.
  • Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanmasını önlemeye yardımcıdır.
  • Patojen bakterilerin üremesini engelleyerek sayısını azaltır.
  • Bağırsak hareketliliğini arttırır.
  • Enzim aktivitesinde etkili olarak metabolizmayı da etkiler.
  • Toksik maddelerin bağırsaklardan emilimini azaltabilirler.
  • Antikor miktarını arttırarak bağışıklık sistemini güçlendirirler.
  • İnflamatuvar bağırsak hastalıklarını (ülseratif kolit, chron hastalığı, spastik kolon, irritabl bağırsak sendromu, helicobacterpylori) azaltıcı etkisi vardır.

   Probiyotik gıdalarda bulunan bakteriler; fermente süt ürünlerinden, probiyotik bakterilerin gıdalara eklenmesinden, probiyotik bakterilerin canlı hücrelerinden hazırlanan farmakolojik ürünlerden (tablet veya kapsüllerin hazırlanmasıyla) sağlanabilmektedir.

   Probiyotik besinlere örnekler: yoğurt, kefir, ayran, tarhana, şarap, bira, şalgam, turşu, soya ürünleri, zeytin, sucuk, boza, tütsülenmiş et…

   Prebiyotikler ise sindirilemeyen ancak fermente edilebilen, probiyotik bakterilerin gelişmesini sağlayan kısa zincirli karbonhidratlardır. İnce bağırsakta sindirilmeden, direk kalın bağırsağa geçerek bakterilerin çoğalmasını ve etkinliğini olumlu yönde tetikleyen, konakçı sağlığını iyileştiren besin öğeleridir. Prebiyotiklerin en yaygın bilinen türü oligosakkaritlerdir. Oligosakkaritler doğal olarak; hindiba, yer elması, soya, domates, buğday, soğan, sarımsak, pırasa, enginar, muz, kuru baklagiller ve kuşkonmazda bulunur.

   Prebiyotik besinlere örnekler: enginar, pırasa, kuşkonmaz, soğan, sarımsak, yer elması,  domates, kereviz, hardal, muz, üzüm, elma, çilek, yulaf, arpa, ceviz, keten tohumu, badem, fındık, bal.

   Toplumun ve bireylerin probiyotik gıdalar hakkındaki bilgi düzeylerinin ve probiyotik gıdaları tüketim sıklıklarının arttırılması, toplum sağlığının geliştirilmesi açısından önem taşımaktadır.

Sağlıklı Yaşam Kategorisi Banner

Kaynakça:

  • Coşkun, T. (2006). Probiyotikler, prebiyotikler ve sinbiyotikler. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 49(2),128-148
  • Grajek, W., Olejnik, A., Sip, A. (2005). Probiotics, prebiotics and antioxidants as functional foods. Actabiochimica polonica,52(3),665–671.
  • Laparra, J.M., Sanz, Y. (2010). Interactions of gut microbiota with functional food components and nutraceuticals. Pharmacol Res,61,219–225.
  • Milner, J.A. (1999) Functional foods and health promotion. J. Nutrition,129(7),1395-1397.
  • Johnston, B.C., Supina, A.L., Vohra, S. (2006). Probiotics for pediatric antibioticassociated diarrhea: a meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Can Med Assoc J,175,377–383.
Abone Ol 
Refia Güner

Refia Güner

İstanbul Medipol Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik 4. sınıf öğrencisiyim. Bu alanda takip ettiğim eğitim programları, güncel yayınlar ve yapmış olduğum stajlar ışığında kendimi geliştirmeye ve yenilemeye çalışarak mesleğimi öğrenme ve tamamlama yolundayım. Bu yolda öğrendiklerimi sizlere Specter Medya aracılığıyla aktarmaya çalışacağım.