SUYUN VÜCUDUMUZDAKİ FONKSİYONU VE GEREKLİLİĞİ

∎ Tahmini Okuma Süresi: 3 Dakika ∎

   Su, insan yaşamı için oksijenden sonra gelen en önemli ögedir. 2 hidrojen ve 1oksijen atomundan meydana gelir. Tatsız, kokusuz, renksiz bir inorganik bileşiktir. Katı, sıvı ve gaz hâllerinde bulunabilir. Su, canlılar için vazgeçilmezdir. Canlı organizmayı oluşturan hücrelerin, yaşamsal faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için suya gereksinimleri vardır. Su, yaşamı sürdürmede gıdadan daha kritik bir öneme sahiptir. İnsan gıda almadan, yalnızca su içerek yaklaşık 5 hafta hayatını sürdürebildiği hâlde, susuzluğa ancak 7-12 gün arası dayanabilir. Yetişkin bir insanın vücut ağırlığının %60 ila %70’i (2/3’si) sudur. 70 kg ağırlığında bir bireyin vücudunda 42 litre su bulunur. Bu oran yaşa, cinsiyete göre değişiklik gösterir. Yaşın ilerlemesine bağlı olarak vücudumuzdaki su oranında azalma görülür.

   Su, yiyecekler ve içeceklerle vücuda alınır. Vücuda alınan su, sindirim sisteminde emilerek kana geçer. Kan dolaşımı ile vücuda dağılır ve kılcal damarlardan çıkarak doku sıvısını oluşturur. Hücre içi reaksiyonlarda kullanıldıktan sonra, hücre dışına çıkarılarak tekrar doku sıvısına dönüşür. Dokulardan kan dolaşımına katılır. Kan dolaşımı aracılığı ile böbreklere gelir, önemli bir kısmı idrar olarak vücut dışına atılır. Diğer bir kısmı ise deri, solunum ve sindirim sistemi vasıtasıyla kullanılıp vücuttan uzaklaştırılır.

   Yaşamın sürdürülebilirliği açısından belirli bir miktarda su tüketmelidir. Yaş, cinsiyet, yapılan fiziksel aktiviteye göre su gereksinimi değişiklik gösterebilir. Yetişkin bir erkeğin günde yaklaşık 3 litreye (3,2 litre) ihtiyacı var iken, yetişkin bir kadının günde yaklaşık 2.2 litreye (2.3 litre) ihtiyacı vardır. Su gereksinimi yetişkinlerde 35 ml x vücut ağırlığı (kg) olarak da hesaplanabilir. Günlük 6-8 bardak su tüketimi uzmanlar tarafından tavsiye edilir. Önerilen aralıklardan daha fazla su tüketimi, su zehirlenmesine neden olabilir.

Sağlıklı Yaşam Kategorisi Banner

Su Dengesi

   Su alımı (Hidrasyon): Vücuda yiyeceklerle ve içeceklerle ağız yoluyla su kazanımına denir. Bir de, vücudumuzda hücre metabolizması esnasında meydana gelen kimyasal reaksiyonlar sonucu oksidasyon ürünü olarak su kazanımı olur.

   Su Kaybı (Dehidrasyon): Vücuda alınan su idrarla böbreklerden, terleme yoluyla deriden, solunum yoluyla akciğerlerden, gaita yoluyla bağırsaklardan atılır.

   Sıvı dengesi bileşenlerinin çoğu, vücut suyunun durumuna cevap veren homeostatik mekanizmalar tarafından kontrol edilir. Vücut fonksiyonlarının devamlılığı için hidrasyon (su alımı) ve dehidrasyon (su kaybı) dengeli olmalıdır.

Su Kaybının;

  • %1: Susuzluk hissi, ısı düzeninin bozulması, performans azalması.
  • %3: Vücut ısı düzenin iyice bozulması, aşırı susuzluk hissi.
  • %4: Fiziksel performansın %20-30 düşmesi.
  • %5: Baş ağrısı, yorgunluk.
  • %6: Hâlsizlik, titreme.
  • %7: Fiziksel faaliyet sürerse bayılma.
  • %10: Bilinç kaybı.
  • %11: Vücut dirençsizliği, olası ölüm.
  • %12: %97 oranında ölüm.
  • %15: %100 ölüm görülür.

Suyun Vücuttaki İşlevleri

  • Sindirim, emilim ve metabolizmada kimyasal reaksiyonların içinde yer alır.
  • Besinlerin, hücreler, dokular ve organlar arasında taşınmasını sağlar.
  • Glukoz, vitamin, aminoasit gibi elzem moleküllerin çözücüsüdür.
  • Vücutta asit-baz dengesini sağlar. (CO2 +H2O➔H2CO3 )
  • Elektrolitlerin taşınmasını sağlar.
  • Vücut ısısının denetimini sağlar.
  • Kan hacmini dengelemek
  • Su vücutta kayganlık (eklem), temizlik (gözyaşı), koruma (fetüs) gibi birçok işleve sahiptir.

Kaynakça:

  • Popkin BM, D’Anci KE, Rosenberg IH. Water, hydration, and health. Nutr Rev. 2010;68(8):439-458.
  • Michael N. Sawka, PhD, Samuel N. Cheuvront, PhD, RD, Robert Carter, Iii, PhD, MPH, Human Water Needs, Nutrition Reviews, Volume 63, 2005, 30-39. 🔗
  • Tayan Mustafa ve Çıbık Recep, Gıda Kimyası, Dorsa Yayınları, Bursa 2016.